Cultuur

ISRAELISCHE CULTUUR IS GEVARIEERD

Door de gevarieerde samenstelling van de bevolking is de Israelische cultuur heel verschillend en niet gemakkelijk herkenbaar. Er wonen mensen, die afkomstig zijn uit 100 landen en meer dan 80 talen spreken. Die 100 verschillende nationaliteiten hebben voor een groot deel hun eigen netwerken, kranten en tradities. Vroeger waren de invloeden uit het buitenland nog groter. Dat kwam ondermeer doordat op de televisie veel Amerikaanse en Engelse programma’s werden vertoond. Maar sinds de totstandkoming van het zogenaamde tweede kanaal, dat veel aandacht besteedt aan kunst in eigen land, is de Amerikaanse invloed een beetje teruggedrongen.

De meeste kunstenaars leven in Tel Aviv en omstreken. Daar zijn ook de meeste tentoonstellingen, concerten en theateropvoeringen. In Jeruzalem is de kunst meer religieus georiënteerd.

LITERATUUR

De meest gelezen Israelische schrijver, Etgar Keret, laat in zijn boeken het leven zien van de gewone man en vrouw in Israel. Hij heeft het over buschauffeurs die berekenen hoeveel tijd alle passagiers verliezen als de bus een minuut te laat komt. En over mensen, die zelfmoord plegen en ontdekken, dat als zij in de hemel aankomen, deze op Tel Aviv lijkt. Het zijn absurde verhalen zonder heldendom en zonder politieke lading. Kerets boeken hebben een heel andere toon dan die van andere bekende Israelische schrijvers als Amos Oz, David Grossman, A.B Yehoshua en Meir Shalev. Zij schrijven meer over de gebondenheid aan het vaderland, de politieke situatie in Israel en in het Midden-Oosten en stellen allerlei vragen over rechtvaardigheid. Amos Oz is vele malen onderscheiden en staat samen met Grossman bekend als strijder voor een rechtvaardige vrede met de Palestijnen. Weer anderen, zoals Aharon Appelfeld, laten zich inspireren door wat er met het Joodse volk in de Tweede Wereldoorlog gebeurd is. Emile Habibi is een bekende Arabische schrijver in Israel. Veel boeken van deze Israelische schrijvers zijn vertaald in het Nederlands, zodat je zelf ook eens wat van hen kan lezen.

BOUWKUNST

Tel Aviv staat ook bekend om zijn Bauhaus gebouwen, die zijn veelal neergezet door Duits-Joodse architecten. Het Bauhaus was een opleiding voor beeldende kunstenaars, ambachtslieden en architecten die van 1919 tot 1932 eerst in de Duitse stad Weimar en later in Dessau was gevestigd. Bekende vertegenwoordigers van Bauhaus kunst zijn de architect Walter Gropius en de schilder Kandinsky. De huizen, die in het oude gedeelte van Tel Aviv liggen en deels gerestaureerd zijn, staan op de lijst van beschermde gebouwen van Unesco. In Nederland behoorde de architect Mart Stam, ook bekend om zijn meubelen, tot de volgelingen van Bauhaus.

TONEEL EN DANS

In het Habima Theater in Tel Aviv vinden toneelstukken plaats. In het Suzan Delal Centrum, ook in Tel Aviv, wordt gedanst. De Batsheva danscompagnie, onder leiding van de choreograaf Ohad Naharin, heeft in de wereld een grote naam verworven. Naharin is ook een van de vaste gastchoreografen van het Nederlands Danstheater.

MUSEA VOOR KUNST

Natuurlijk bestaan er in Israel ook vele musea voor kunst. De belangrijkste is het Israel Museum in Jeruzalem. Een van de eerste directeuren was een Nederlander, Martin Weijl. De jarenlange directeur van het Stedelijk Museum in Amsterdam, Willem Sandberg, heeft na zijn pensionering in 1984 geholpen het Israel Museum op te richten. In het Museum bevinden zich ondermeer de Dode Zeerollen en tal van schilderijen van Joodse en andere kunstenaars. Hoewel er enkele heel grote Joodse kunstenaars waren zoals Modgliani en Chagal, is het aantal beroemde Israelische schilders niet zo groot. Yaacov Agam, Abel Pann en Menashe Kaddishman, die ook beeldhouwer is, zijn er enkelen. Kaddishman schildert vooral schapen. 
 

MUZIEK

Cultuur bestaat natuurlijk niet alleen maar uit boeken, schilderijen, bouw- en beeldhouwkunst. Muziek valt ook onder cultuur. 

MODERNE MUZIEK

Zo heeft Israel veel popzangers en rappers. Een heel bekende zangeres is Noa, die ook vaak in Nederland optreedt. Haar muziek heeft Jemenitisch-Arabische invloeden. Dat komt omdat haar familie oorspronkelijk uit Jemen komt. Op het internet vind je vast wel muziek van haar. Een andere beroemde zangeres is Dana International, die in 1998 met haar liedje Diva het Eurovisie Songfestival won. Dana wekte verwondering, omdat ze als man geboren is en zich tot vrouw heeft laten ombouwen. De muziekgroep Etniks speelt popmuziek met een oriëntaalse inslag, anderen laten zich meer inspireren door de Oost-Europese klezmermuziek.

KLASSIEKE MUZIEK

Het Man auditorium in Tel Aviv is de vaste plek voor het Israelisch Philharmonisch Orkest. Dit klassieke orkest, onder leiding van dirigent Zubin Metha, is een van de beste ter wereld. Vooral de instroom van Russische immigranten na 1980 heeft het orkest versterkt. Vele grote violisten en pianisten waren of zijn van Joodse afkomst, zoals Jehudi Menuhin, Pinchas Zuckerman, Isaac Stern, Vladimir Ashkenazy en Arthur Rubinstein. Een beroemde Israelische violist is Jitschak Perlman. Een andere goede Israelische violist is Shlomo Mintz. Hij woont in Nederland. Hij speelt op een Stradivarius. Dat is een heel dure oude Italiaanse viool. Een bekende Israelische dirigent is Daniel Bairenbaum. Hij is de vaste dirigent van het Berliner Philharmoniker, maar heeft ook een orkest samengesteld van Israelische en Palestijnse musici. Daarmee is hij verschillende keren opgetreden met het doel de vrede tussen beide volkeren te bevorderen.
 

 
 

 

OVER de grote hoeveelheid Joden uit Rusland, die musicus is, bestaat een grap. Er komt een groep Russische Joden aan op het vliegveld in Tel Aviv. Allen, op een na, dragen een vioolkist bij zich. Als een douane beambte vraagt wat hun beroep is, roepen de nieuwkomers in koor, op die ene na: ‘Violist’. ‘En wat doet u dan?’ vraagt de douane beambte aan de man zonder vioolkist. ‘Pianist’, antwoordt hij.